Apr 19, 2026 | اخبار
الرئيسي > مدونة > اخبار > دەزگایێ زەکاتا زانستى و بەردەوامى دان ب پرۆژێ هۆشیارى و رەوشەنبیریا گشتى دەقێ گوتارێ: هێزا "نە" گۆتنێ و ئەندازیارییا سنۆران
دەزگایێ زەکاتا زانستى و بەردەوامى دان ب پرۆژێ هۆشیارى و رەوشەنبیریا گشتى دەقێ گوتارێ: هێزا "نە" گۆتنێ و ئەندازیارییا سنۆران

دەزگایێ زەکاتا زانستى و بەردەوامى دان ب پرۆژێ هۆشیارى و رەوشەنبیریا گشتى

 

دەقێ گوتارێ: هێزا "نە" گۆتنێ و ئەندازیارییا سنۆران

(Boundary Engineering)

 

ئامادەكرن : دائێڤا سەبری محمد

بەش: شیكاریا نەخوشیان

قوناغ: سێ

 

[دەسپێک / المقدمة]

 

ئەم هەمی د ژیانێ دا تووشی وێ فشارێ (Stress) بووینە کو ل ناڤبەرا دوو بژاردان (Options) دا بمینین: یان رازیبوونا خەلکی ل سەر حیسابا ئارامییا خۆ، یان ژی پاراستنا "ئاشتییا دەروونی" ل سەر حیسابا دلگرانبوونا خەلکی. گەلەک جاران ئەم دبێژین "بەلێ" ب تنێ ژ پێخەمەت "موجامەلێ"، چونکی ئەم ژ دەرئەنجامێن وێ "نە" گۆتنێ دترسین. بەلێ ئەرێ تە چ جاران هزر ل وێ چەندێ کریە کو ئەڤ "بەلێ"یا بێ دەم، چ کارەساتێن دەروونی (Psychological Catastrophes) ل پشت خۆ

دئینیت؟

 

[پشکا زانستی و دەروونی / الجانب النفسي]

 

د زانستێ دەروونناسیێ دا، تێگەهەکێ بنەڕەتی هەیە ب ناڤێ "Boundary Theory" یان تیۆرا سنۆران. زانست دبێژیت: مرۆڤێ بێ سنۆر، وەک وەلاتەکێ بێ دیوارە؛ هەر کەسەک دشێت بێی پرسکردن (Permission) تێدا دەرباز بیت و سامانێن وی یێن دەروونی تالان بکەت.

دەمێ تو نەشێی بێژی "نە"، مێشکێ تە دکەڤیتە بن فشارەکا بەردەوام (Chronic Stress)، کو دبیتە ئەگەرێ بلندبوونا هۆرمۆنێ "کۆرتیزۆل". ئەڤە نە ب تنێ مێشکی ماندی دکەت، بەلکو د درێژخایەن دا حالەتێ "سوتنا دەروونی" (Burnout) دروست دکەت.

راستی ئەوە: ئەو کەسێ هەمی دەمان یێ بەردەست (Available) بیت بۆ خەلکی، بهایێ وی کێم دبیت. ئەڤە پشتبەستنە ل سەر "پارادۆکسا بەردەستبوونێ"؛ ئانکو کێمکرنا "بەلێ"یان، بهایێ "هەبوونا تە" (Value of Presence) بلند دکەت.

 

[پشکا جێبەجێکرنێ / الجانب العملي]

 

پرسیار ئەوە: چەوان بێژین "نە" بێی کو "پەیوەندییێن کۆمەڵایەتی" تێک بچن؟

مەزنترین شاشی ئەوە ئەم هزر دکەین "نە" گۆتن ئانکو شەڕ و تصادم. بەلێ نەخێر! "نە" گۆتن ب رێزگرتن، نیشانا "هۆشمەندیا سۆزداری" (Emotional Intelligence - EQ) یا بلندا تە یە.

 

تو دشێی تەکنیکا "Sandwich Technique" ب کاربینی:

1. ئیجابیەت: ب دەستخۆشیەکێ یان پەیڤەکا جوان دەستپێ بکە.

2. رەتکرن: ب رێزگرتن و ب کورتی داخوازێ ڕەت بکە.

3. پێشنیار: ب هیوایەکا پۆزەتیڤ یان رێکا چارەیەکا دی ب دووماهی بینە.

ب ڤی شێوەی، تو سنۆرێن خۆ دکێشی (Setting Boundaries)، بەلێ دەرگەهێ رێزگرتنێ دانائێخی. ژ بیر نەکە، ئەو کەسێ رێزێ ل "نە" گۆتنا تە نەگریت، ئەو کەسە رێزێ ل "شخصیەت و کەرامەتا" تە وەک مرۆڤ ژی ناگریت.

 

[دووماهی / الخاتمة]

 

ل دووماهیێ، دڤێت ئەم بگەهینە وێ قەناعەتێ کو هەر جارا تو دبێژی "نە" بۆ کارەکێ کو ل دژی پرەنسیپێن تە بیت، تو دبێژی "بەلێ" بۆ ساخلەمییا خۆ، بۆ دەمێ خۆ، و بۆ ئارامییا خێزانا خۆ.

وەک چەوان جەستێ مە "سیستەمێ بەرگریێ" (Immune System) هەیە بۆ پاراستنا مە ژ ڤایرۆسان، بلا زمانێ تە ژی پەیڤا "نە" هەبیت بۆ پاراستنا "کوالێتییا ژیانا تە".

ب ئازادی بژی، و ب ڕێزگرتن سنۆرێن خۆ دیار بکە.